Najpoznatiji srpski slikari i dela po kojima ih pamtimo

Slikarstvo
Milorad

Srpsko slikarstvo ima dugu tradiciju, a pojedina dela postala su deo nacionalne kulture. Paja Jovanović, Uroš Predić, Nadežda Petrović, Sava Šumanović i Petar Lubarda samo su neka od imena koja su obeležila različite epohe srpske umetnosti.

Njihove slike danas se nalaze u Narodnom muzeju Srbije, Galeriji Matice srpske, Spomen-zbirci Pavla Beljanskog, Galeriji slika „Sava Šumanović“ i drugim muzejskim zbirkama.

Veliki srpski slikari nisu pripadali jednom stilu. Romantizam, realizam, akademizam, impresionizam, ekspresionizam i modernizam smenjivali su se kroz XIX i XX vek.

Upravo zato pregled najpoznatijih autora pokazuje koliko je srpska likovna umetnost raznovrsna.

Zlatno doba srpskog slikarstva – najpoznatiji srpski slikari XIX veka

XIX vek doneo je snažan razvoj srpske likovne umetnosti. Umetnici su školu često sticali u Beču, Minhenu i drugim evropskim centrima. Znanje koje su tamo stekli povezali su sa temama srpske istorije, narodnog života i kulture.

Paja Jovanović

Crno-beli portret srpskog slikara Paje Jovanovića
Paja Jovanović je tokom karijere stekao međunarodni ugled, a u stručnom katalogu evidentirano je 1.099 njegovih radova

Paja Jovanović (1859–1957) jedan je od najpoznatijih srpskih slikara. Školovao se na Akademiji likovnih umetnosti u Beču, a slavu je stekao istorijskim kompozicijama, scenama iz života balkanskih naroda i portretima.

Među njegovim najpoznatijim delima nalaze se „Seoba Srba“, „Krunisanje cara Dušana“, „Takovski ustanak“ i „Kićenje neveste“.

„Seoba Srba“ zauzima posebno mesto u njegovom opusu. Monumentalna kompozicija prikazuje seobu srpskog naroda pod patrijarhom Arsenijem III Čarnojevićem i postala je jedna od najprepoznatljivijih slika srpske umetnosti.

Uroš Predić


Uroš Predić (1857–1953) ostao je poznat po portretima, istorijskim kompozicijama, ikonama i prizorima iz svakodnevnog života.

Među njegovim najpoznatijim delima su „Kosovka devojka“, „Siroče na majčinom grobu“, „Vesela braća“ i „Hercegovački begunci“.

Posebno mesto zauzima „Kosovka devojka“, slika nastala prema motivu srpske epske poezije. Predić je pažnju posvetio detalju, izrazu lica i realističnom prikazu ljudskih emocija.

Đura Jakšić

Portret srpskog slikara i pesnika Đure Jakšića iz XIX veka
Đura Jakšić je naslikao više od 200 slika, a radio je i na crkvenim ikonostasima

Đura Jakšić (1832–1878) pripada najvažnijim predstavnicima srpskog romantizma. Bio je slikar, pesnik i dramski pisac, pa njegov rad zauzima posebno mesto u nacionalnoj kulturi.

Poznat je po portretima i istorijskim kompozicijama. Među delima koja se često izdvajaju nalaze se „Autoportret“, „Devojka u plavom“ i „Noćna straža“.

Jakšićeve slike odlikuju snažni kontrasti svetla i senke, tamniji tonovi i dramatičan izraz.

Slikar Godine života Poznato delo Pravac
Paja Jovanović 1859–1957 „Seoba Srba“ akademizam, realizam
Uroš Predić 1857–1953 „Kosovka devojka“ realizam
Đura Jakšić 1832–1878 „Devojka u plavom“ romantizam

Paja Jovanović, Uroš Predić i Đura Jakšić pripadaju različitim umetničkim pravcima, ali su sva trojica ostavila dela koja publika i danas lako prepoznaje.

Srpski slikari koji su obeležili XX vek

Početak XX veka doneo je velike promene u srpskoj umetnosti. Novi evropski pravci uticali su na domaće autore, a Pariz, Minhen i druge umetničke sredine imali su važnu ulogu u njihovom obrazovanju.

Među ključnim imenima tog perioda nalaze se Nadežda Petrović, Sava Šumanović, Milan Konjović i Petar Lubarda.

Nadežda Petrović

Nadežda Petrović (1873–1915) smatra se jednom od najvažnijih umetnica srpske moderne.

Njen rad doneo je snažne boje, slobodniji potez četkice i novi odnos prema pejzažu. Među poznatim delima nalaze se „Resnik“, „Gračanica“, „Kosovski božuri“ i brojni autoportreti.

Nadežda Petrović imala je važnu ulogu i van ateljea. Tokom Balkanskih ratova i Prvog svetskog rata radila je kao dobrovoljna bolničarka. Preminula je 1915. godine u Valjevu, tokom epidemije tifusa.

Sava Šumanović

Crno-beli portret srpskog slikara Save Šumanovića u odelu i sa leptir-mašnom
Tokom poslednje decenije života Sava Šumanović naslikao je oko 600 slika, često grupisanih u tematske cikluse

Sava Šumanović (1896–1942) jedan je od najvažnijih srpskih slikara prve polovine XX veka.

Boravak u Parizu snažno je uticao na njegov umetnički razvoj. U njegovom opusu važna mesta imaju pejzaži, aktovi i kompozicije sa više figura.

Među najpoznatijim delima izdvajaju se „Pijana lađa“ i „Doručak na travi“. Veliki deo njegovog opusa vezan je za Šid, gde je proveo poslednje godine života.

Šumanović je ubijen 1942. godine. Njegova dela danas čuva i Galerija slika „Sava Šumanović“ u Šidu.

Milan Konjović

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Zoran Matic (@putnik.namjernik)

Milan Konjović (1898–1993) ostavio je izuzetno obiman opus. Tokom dugog stvaralačkog života prošao je kroz više faza, a boja je ostala jedan od glavnih elemenata njegovog umetničkog izraza.

Slikao je pejzaže, mrtvu prirodu, portrete i prizore iz Vojvodine.

Veliki deo njegovih dela čuva Galerija „Milan Konjović“ u Somboru, gradu sa kojim je njegov život bio čvrsto povezan.

Petar Lubarda

Crno-beli portret srpskog slikara Petra Lubarde tokom rada
Petar Lubarda je 1956. godine dobio prestižnu Nacionalnu Gugenhajmovu nagradu za svoj umetnički rad

Petar Lubarda (1907–1974) zauzima posebno mesto u jugoslovenskoj i srpskoj umetnosti XX veka.

Njegove monumentalne kompozicije oslanjaju se na istorijske teme, kamenite pejzaže i snažan koloristički izraz. Među najpoznatijim delima nalazi se „Kosovski boj“.

Lubardin stil vremenom je postao slobodniji. Figuracija je često ustupala mesto snažnim oblicima, bojama i ritmu kompozicije.

Umetnik Godine života Pravac Poznato delo
Nadežda Petrović 1873–1915 moderna, ekspresivni kolorizam „Resnik“
Sava Šumanović 1896–1942 modernizam „Pijana lađa“
Milan Konjović 1898–1993 ekspresionizam, modernizam pejzaži i gradski motivi
Petar Lubarda 1907–1974 modernizam „Kosovski boj“

Njihovi opusi pokazuju koliko se srpsko slikarstvo promenilo tokom prve polovine XX veka. Akademska pravila izgubila su raniji primat, a lični umetnički izraz dobio je mnogo veći prostor.

Poznati srpski umetnici druge polovine XX veka

Druga polovina XX veka donela je još veću raznovrsnost. Figurativno slikarstvo, fantastika, konceptualna umetnost i performans dobili su značajno mesto na domaćoj sceni.

Vladimir Veličković


Vladimir Veličković (1935–2019) stekao je veliki ugled u Srbiji i Francuskoj.

Njegove slike često prikazuju ljudsko telo u dramatičnim situacijama. Pokret, napetost i snažan crtački izraz postali su glavna obeležja njegovog rada.

Posebno su poznati njegovi ciklusi sa figurama u trku, padovima i prizorima koji nose snažnu psihološku tenziju.

Olja Ivanjicki

Portret Olje Ivanjicki u ateljeu, okružene slikama i umetničkim predmetima
Olja Ivanjicki je 1959. bila jedina žena među osnivačima umetničke grupe Mediala

Olja Ivanjicki (1931–2009) bila je jedna od najprepoznatljivijih ličnosti beogradske umetničke scene.

Bila je član grupe Mediala, koja je okupila autore sa interesom za fantastiku, simboliku i složene vizuelne ideje. U njenim radovima često se pojavljuju motivi kosmosa, istorijskih ličnosti i popularne kulture.

Njen rad obuhvatio je slikarstvo, skulpturu i druge vidove vizuelnog izraza.

Milić od Mačve

@banatski.pustolov 🏰Milić od Mačve je na dedovini 1968. godine počeo da podiže građevinu u duhu drevnog narodnog neimarstva, koja svojim arhitektonskim odlikama podseća na kulu. Dao joj je ime po svom ocu Radovanu – Radovan kula – sa idejom da to postane mesto radovanja, kutak za sve maštare i sanjalice, ali i utočište za samouke umetnike iz Mačve. Nadomak ateljea–kule nalazi se kameni spomenik posvećen ocu Radovanu. Pored njega podignuta je i neobična građevina nazvana „lajaonica” (lajanje u smislu psovanja), sa otvorima na sve četiri strane sveta. Svako ko se popne na nju može da uputi svoje dobre ili loše misli ka istoku, zapadu, severu i jugu. U uglovima porodičnog imanja posađena su stabla jasenova, dok se oko imanja nalaze orasi i stare sorte voća – šljive, kruške, jabuke i dunje. Nakon što je imanje podignuto, vrlo brzo su ga počeli posećivati brojni posetioci, među kojima i pripadnici svetske umetničke elite. #banatskipustolov #milicodmacve #radovankula ♬ original sound – Banatski Pustolov ©

Milić Stanković, poznat kao Milić od Mačve (1934–2000), razvio je veoma prepoznatljiv slikarski stil.

Motivi Mačve, sela, istorije, narodnih predanja i fantastičnih prizora česti su u njegovim delima. Lebdeći predmeti, neobične perspektive i simbolične scene dali su njegovim slikama jasan autorski pečat.

Njegov opus najčešće se povezuje sa fantastikom i figurativnim slikarstvom.

Marina Abramović i širi okvir srpske savremene umetnosti

Marina Abramović tokom razgovora u galerijskom prostoru
Marina Abramović je 1997. dobila Zlatnog lava na Venecijanskom bijenalu za rad „Balkan Baroque“

Marina Abramović nije slikarka u klasičnom smislu, ali zauzima važno mesto među umetnicima poreklom iz Srbije koji su stekli svetsku slavu.

Rođena je u Beogradu 1946. godine, a karijeru je izgradila kao jedna od najpoznatijih predstavnica performans umetnosti.

Radovi „Rhythm 0“, „Balkan Baroque“ i „The Artist Is Present“ svrstali su je među najuticajnije autore savremene umetnosti.

Zbog razlike u mediju, Abramović je preciznije svrstati u širi pregled srpske vizuelne umetnosti nego među najpoznatije srpske slikare.

Umetnik Period Oblast Poznat rad ili ciklus
Vladimir Veličković 1950-e–2019 figurativno slikarstvo ciklusi trkača
Olja Ivanjicki 1950-e–2009 slikarstvo, fantastika kosmički i simbolički ciklusi
Milić od Mačve druga polovina XX veka figurativno slikarstvo, fantastika motivi Mačve
Marina Abramović 1970-e–danas performans „The Artist Is Present“

Gde se mogu videti dela poznatih srpskih slikara?

Brojna značajna dela dostupna su u muzejima i galerijama u Srbiji.

Među najvažnijim institucijama izdvajaju se:

  1. Narodni muzej Srbije u Beogradu, sa velikom zbirkom srpske umetnosti XVIII, XIX i XX veka.
  2. Galerija Matice srpske u Novom Sadu, koja čuva vrednu kolekciju nacionalne umetnosti.
  3. Spomen-zbirka Pavla Beljanskog u Novom Sadu, poznata po delima srpske i jugoslovenske moderne.
  4. Galerija slika „Sava Šumanović“ u Šidu, posvećena opusu Save Šumanovića.
  5. Galerija „Milan Konjović“ u Somboru, sa velikim brojem Konjovićevih radova.

Muzejske zbirke daju mnogo širu sliku o razvoju srpske umetnosti od one koju nude reprodukcije u knjigama i na internetu.

Često postavljena pitanja

Ko su najpoznatiji srpski slikari XIX veka?
Među najpoznatijim srpskim slikarima XIX veka nalaze se Paja Jovanović, Uroš Predić i Đura Jakšić. Jovanović je poznat po istorijskim kompozicijama, Predić po realističnim prizorima i portretima, a Jakšić kao jedan od ključnih predstavnika romantizma.
Gde se čuvaju dela najpoznatijih srpskih slikara?
Velike zbirke nalaze se u Narodnom muzeju Srbije, Galeriji Matice srpske, Spomen-zbirci Pavla Beljanskog, Galeriji slika „Sava Šumanović“ i drugim muzejima i galerijama u Srbiji.
Koji su umetnički pravci obeležili srpsko slikarstvo?
Među važnim pravcima nalaze se romantizam, realizam, akademizam, impresionizam, ekspresionizam i modernizam. Tokom XX veka pojavili su se i brojni individualni stilovi koji se teže svrstavaju u samo jednu kategoriju.
Koliko dela je stvorio Milan Konjović?
Milan Konjović ostavio je izuzetno veliki opus sa više hiljada radova. Bio je veoma produktivan tokom višedecenijske karijere, a njegova dela obuhvataju pejzaže, portrete, mrtvu prirodu i gradske motive.
Po čemu je Milić od Mačve ostao upamćen?
Milić od Mačve ostao je poznat po fantastičnim i simboličkim prizorima povezanim sa Mačvom, istorijom i narodnim predanjima. Njegov izraz lako se prepoznaje po neobičnim perspektivama i vizuelnim simbolima.

Najpoznatiji srpski slikari ostavili su dela koja i danas prepoznajemo

Slika „Kosovka devojka“ Uroša Predića sa ranjenim vojnikom na bojnom polju
„Kosovka devojka“ završena je 1919. godine po narudžbini Kola srpskih sestara

Paja Jovanović ostao je vezan za velike istorijske kompozicije. Uroš Predić za „Kosovku devojku“ i realistične prizore. Nadežda Petrović za snažnu boju i novu umetničku slobodu.

Sava Šumanović za jedinstven modernistički opus. Petar Lubarda za monumentalne kompozicije snažne energije.

Svaki autor pripada svom vremenu. Njihova dela ipak imaju zajedničku vrednost: postala su važan deo kulturne baštine Srbije.

Muzeji, galerije i umetničke zbirke čuvaju veliki deo tog nasleđa. Publika zato i danas može da vidi originalna dela autora koji su oblikovali istoriju srpskog slikarstva.