Danas: 23. septembar

63. p.n.e. – Rođen je Gaius Julius Caesar Octavianus Augustus, osnivač rimskog carstva i ujedno prvi rimski car, iz porodice snažnih i imućnih konjičkih plebejaca. Nakon velike pobede vojnih trupa Marka Antonija i Kleopatre, zavodi novi oblik vladavine, kao apsolutni vladar carstva, principat Pax Romana kojim je celokupno carstvo krunisao plodonosnim vremenima Avgustovog, Zlatnog veka.

1719. – Lihtenštajn postaje nezavisna kneževina i neizostavni deo Svetog rimskog carstva.

1817. – Španija i Velika Britanija potpisuju sporazum o zabrani trgovine robljem.

1819. – Rođen je francuski fizičar Arman Fizo, koji 1849. godine prvi pronalazi brzinu svetlosti, ne primenjujući astronomske proračune.

1840. – Crnogorci su na Mljetičku, na Durmitoru, ubili 80 turskih vojnika i muselima Smail-agu Čengića, koji je krenuo da skuplja harač. O tom događaju hrvatski pesnik Ivan Mažuranić ispevao je herojski ep “Smrt Smail-age Čengića“.

1846. – Otkrivena je planeta Neptun, koju je uočio Johann Gottfried Galle.

1865. – Rođena je francuska slikarka Suzanne Valadon (Marie-Clémentine Valadon), koja je u svojoj umetničkoj karijeri radila i kao umetnički model. Bila je model eminentnim slikarima Edgar Degau, Andri de Tuluz-Lotreku, Pjer Ogist Renoaru, a čak se i tvrdi da je sa prethodno navedenim velikanima bila u ljubavnoj aferi. Najčešće je slikala mrtvu prirodu, pejzaže, obogaćene jarkim bojama i snažnim kompozicijama.

1870. – Umro je francuski pisac Prosper Merimee. Kao veliki erudit, poznavalac istorije, arheologije i arhitekture, postao je 1834. inspektor u Upravi istorijskih spomenika, a od 1844. je član Francuske akademije. Njegova novela “Karmen” inspirisala je francuskog kompozitora Žorža Bizea (Georges Bizet) da napiše istoimenu operu.

1893. – U Beogradu je stavljena u pogon prva javna električna centrala u Srbiji.

1914. – U prvom vazdušnom napadu na Nemačku, u Prvom svetskom ratu, bombardovan je Dizeldorf od strane britanskog vazduhoplovnog sastava.

1916. Rođen je italijanski političar Aldo Moro, premijer Italije, stranački lider Hrišćansko-demokratske organizacije. Maja 1978. godine život mu oduzima teroristička grupa “Crvene brigade”, prethodno ga kidnapujući u martu iste godine.

1932. – Nedžd, Hedžas i više drugih oblasti koje je pod patronatom Velike Britanije na Arabijskom poluostrvu pripojila dinastija Saudita, ujedinilo se u državu Saudijska Arabija.

1939. – Umro je austrijski psihijatar Sigmund Freud, osnivač psihoanalize, kojom je značajno doprineo razumevanju stanja opšte civilizacije, unapredivši društveno-humanističke nauke, dospevši u sam vrh značajnih životnih otkrovenja. Njegova studija zasniva se na osnovnim principima ljudske psihološke strukture koju podržavaju Id, Ego i Superego.

Njegova uža studija podrazumevala je i uticaj različitih seksualnih elemenata na život pojedinca.

1956. – Velika Britanija i Francuska prepustile su Savetu bezbednosti UN problem Sueckog kanala.

1957. – Grčka je odbacila zahtev Bukurešta da se Rumunija priključi Balkanskom savezu, koji su ugovorima 1953. u Ankari i 1954. na Bledu zaključile Jugoslavija, Grčka i Turska. Balkanski savez osnovan je kao odgovor na vojni pritisak zemalja istočnog bloka na Jugoslaviju.

1973. – Huan Peron izabran je treći put za predsednika Argentine. Njegova žena Izabela postala je potpredsednik.

1973. – Umire čileanski pisac i diplomata Pablo Neruda (Neftali Rikardo Rejes) u svojoj sedamdesetoj godini, jedan od najvećih pesnika Latinske Amerike i španskog jezika, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1971. godine. Godinu ranije, nominovan je za poziciju predsednika države, koje se odrekao u korist Salvadora Aljendea, koji ga je ubrzo potom postavio na mesto ambasadora u Parizu. Na današnji dan umire, a forenzičari su za razlog smrti uzeli uznapredovalu karcinomsku posledicu.

1991. – Jermenija je proglasila nezavisnost od ŠSR-a.

1997. – Na mirovnim pregovorima u Severnoj Irskoj, protestanski unionisti su prvi put posle 75 godina razgovarali direktno sa vođama Šin Fejna, političkog krila Irske republikanske armije.

1998. – Savet bezbednosti UN doneo je rezoluciju 1199 kojom se zahteva prekid vatre između srpskih snaga bezbednosti i kosovskih Albanaca, preduzimanje mera za sprečavanje humanitarne katastrofe i nastavljenje pregovora o okončanju krize na Kosovu. Najavljene su dalje akcije i dodatne mere ukoliko rezolucija ne bude poštovana.

2001. – Levičarska partija, koja potiče iz bivšeg poljskog komunističkog režima, osvojila je većinu glasova na parlamentarnim izborima u Poljskoj.

2004. – Tropski uragan Džin koji je pogodio Haiti odneo je najmanje 1.147 života, a oko 1.250 ljudi se vode kao nestali.

2008. – Umire poznata srpska filmska glumica Sonja Savić, koja je učestvovala u uspešnim jugoslovenskim filmovima tokom osamdesetih godina. Glumu je zavolela i prvi put iskusila u amaterskim trupama, debitujući na filmu “Leptirov oblak1977. godine. Dobitnica je velikog broja prestižnih nagrada na brojnim filmskim festivalima, a pred kraj života posvetila se stvaranju avangardnih filmova. Uloga i rečenica u filmu “Mi nismo anđeli”, poznata je u svim generacijama današnjice: “Nikola, nisam ti ja majka, silazi dole.”

 

2014. – Slavimo prvi rođendan neizostavnog magazina “Crna ovca”, koji godinu dana ulepšava svakodnevicu ljudi i nepobitnih ljubitelja pisane reči. Kao član redakcije ovog neverovatnog projekta, želim da se zahvalim svima za godinu ispunjenu međusobnim uvažavanjem i inspiracijom. Zajednički rad i zalaganje krunisali smo zbornikom pažljivo odabranih radova, dokazavši da umetnost može imati veliku i plemenitu svrhu, pored one iskonske, u želji da pomognemo nakon stravičnih poplavnih događaja. Ne mogu biti ponosniji, niti zamisliti sebe izvan ovog stada, jer crna ovca jača je u gurpi pomalo neobičnih, njoj sličnih.

Sećam se vetrovitog, pak, manje hladnog 23. Septembra 2013. i radosti koju sam osetio dok sam hodao ulicama Novog Sada, uočivši svoje prve reči i redove na dan rađanja ovog magazina: “Vetar je prostorijom raznosio delove njene datosti, izlistavajući hartiju kroz neumorne pramenove severca. Bio je to nagoveštaj, još jedna priča, umetnost njenog bića.”

Na današnji dan, osluškujem snažno nadmetanje vetrova, znajući da nismo svega nagoveštaj, danas, postali smo umetnost.

 

Pablo Neruda, obraćam se Vama, mogli ste izdržati još malo, nije na odmet živeti stotinu i jedanaest godina, mislim da je to zaista neverovatna cifra. Moguće je, jer Sakari Momoi je uspeo, a uspela je i Misao Okava, sa čak pet godina prednosti.

Možda bi se, samo možda, naše reči susrele na stranicama “Crne ovce”, na ovaj, današnji dan.

 

Autor: Marko Galić

Fotografije: bookaholic.ro,